Poliester – co to za materiał i jakie ma właściwości?

Poliester to w pełni syntetyczne włókno otrzymywane z politereftalanu etylenu, które wyróżnia się odpornością na gniecenie, szybkim schnięciem i dużą trwałością. Materiał ten nie występuje naturalnie w przyrodzie, a granulat PET topi się zwykle w temperaturze 250–260°C. W artykule sprawdzisz, jakie właściwości ma poliester, gdzie się go wykorzystuje i kiedy warto go wybrać zamiast bawełny.

Czym jest poliester i jak powstaje?

Materiał ten należy do grupy włókien syntetycznych. Po raz pierwszy opatentowali go w 1941 roku James Tennant Dickson i John Rex Whinfield, a masową popularność zyskał dopiero w latach 60. i 70. Wówczas ceniono go za to, że odzież przez wiele dni wyglądała schludnie bez prasowania. Obecnie odpowiada za ponad 60% produkowanej odzieży na świecie.

Produkcja tego tworzywa opiera się na polimeryzacji PET. Do wytworzenia masy polimerowej używa się mieszanki estrów, alkoholi i kwasów, a surowcami są też pochodne ropy naftowej oraz glikol etylenowy. W procesie powstaje politereftalan etylenu, czyli PET, z którego wytwarza się również butelki plastikowe, folię i opakowania do żywności. Polimery z wiązaniami estrowymi mogą powstawać między innymi w wyniku estryfikacji hydroksykwasów. Granulat PET topi się w temperaturze 250–260°C, choć w części opisów technologicznych podaje się też 280°C, a następnie stopiony materiał przeciska się przez dysze przędzalnicze w metodzie przędzenia ze stopu. Włókna są potem rozciągane, co poprawia ich orientację i wytrzymałość mechaniczną.

Włókna poliestrowe mogą być gładkie, teksturowane, matowe lub lekko połyskujące. Barwi się je głównie barwnikami dyspersyjnymi w wysokiej temperaturze, dzięki czemu kolor długo pozostaje intensywny. To bezpośrednio wpływa na odporność na blaknięcie gotowych ubrań. Warto też wiedzieć, że produkcja z ropy naftowej wiąże się z emisją dwutlenku węgla i obciążeniem środowiska.

W części opisów technologicznych temperatura topnienia granulatu PET podawana jest również jako 280°C, choć obecnie najczęściej wskazuje się przedział 250–260°C.

Jakie właściwości ma poliester?

Do najważniejszych cech tego tworzywa należą sprężystość, odporność na gniecenie, szybkie schnięcie oraz odporność na ścieranie. Materiał jest też hydrofobowy, a jego chłonność wilgoci wynosi poniżej 1% masy. To sprawia, że plamy trudniej wnikają w strukturę tkaniny, a po praniu ubranie szybko oddaje wodę. Z drugiej strony klasyczna tkanina z tego włókna ma małą przewiewność i łatwo się elektryzuje.

Czy poliester oddycha?

Klasyczna tkanina poliestrowa nie przepuszcza powietrza tak dobrze jak bawełna, len czy wiskoza. U niektórych osób może to powodować intensywniejsze pocenie się, a przy wrażliwej skórze nasilać podrażnienia. Współczesne technologie pozwalają jednak wytwarzać włókna z mikroporami, które lepiej odprowadzają wilgoć. W odzieży sportowej takie rozwiązania zwiększają cyrkulację powietrza i pomagają skórze oddychać. Cienkie poliestrowe mikrowłókna potrafią też imitować jedwab, zachowując przy tym większą wytrzymałość.

Czy poliester jest elastyczny?

To tworzywo ma stabilną strukturę włókien i nie jest mocno elastyczne. Dopiero dodatek elastanu zmienia jego zachowanie. W odzieży codziennej zawartość elastanu wynosi zwykle od 2% do 5%, a w odzieży sportowej najczęściej od 5% do 15%. Takie mieszanki stosuje się w legginsach, koszulkach treningowych, bluzach, a także w marynarkach i spodniach. Dzięki temu ubrania lepiej dopasowują się do sylwetki i nie krępują ruchów.

Gdzie poliester sprawdza się najlepiej?

Materiał ten znajduje zastosowanie w wielu segmentach mody i przemysłu. W odzieży sportowej ceni się go za hydrofobowość i szybkie schnięcie, dlatego koszulki treningowe, bluzy czy kurtki przeciwdeszczowe często mają w składzie ten surowiec. W odzieży eleganckiej jego dodatek sprawia, że marynarki i spodnie mniej się gniotą, a garnitury lepiej trzymają formę. W chłodniejsze dni pełni funkcję warstwy izolacyjnej w kurtkach i płaszczach.

Poza modą tworzywo to pojawia się w tekstyliach domowych, takich jak zasłony, obrusy i pokrowce, oraz w produktach technicznych. Wykorzystuje się je również w geotekstyliach, filtrach, taśmach i laminatach. W motoryzacji trafia do tapicerki samochodowej, pasów bezpieczeństwa i materiałów izolacyjnych. W postaci PET stanowi podstawę butelek plastikowych, folii i opakowań do żywności.

W odzieży outdoorowej ten syntetyk często poddaje się impregnacji hydrofobowej, powlekaniu poliuretanem lub laminowaniu membraną z politetrafluoroetylenu. Dzięki temu kurtki lepiej chronią przed deszczem i wiatrem. W tekstyliach wystawionych na słońce stosuje się dodatki zwiększające odporność na UV, a w pościeli i obiciach – środki ograniczające mechacenie.

W tekstyliach domowych i technicznych materiał ten spotkasz między innymi jako:

• zasłony i obrusy,
• pokrowce ochronne,
• geotekstylia i filtry,
• taśmy oraz laminaty,
• tapicerkę samochodową i pasy bezpieczeństwa.

Poliester czy bawełna – co wybrać?

Bawełna to włókno roślinne, które jest naturalne, higroskopijne i biodegradowalne. To drugie jest syntetyczne, powstaje z ropy naftowej i nie ulega naturalnemu rozkładowi. Choć ubrania z tego tworzywa bywają tańsze, ich komfort w wysokich temperaturach bywa niższy, ponieważ materiał nie wchłania wilgoci. Warto podkreślić, że bawełna organiczna oraz tencel, mikromodal i len są przyjazne skórze, ale wymagają częstszego prasowania i dłużej schną.

Bawełna satynowa łączy naturalny skład z błyszczącą strukturą, dlatego bywa wybierana do pościeli. Tworzywo syntetyczne dobrze sprawdza się tam, gdzie liczy się trwałość, odporność na zagniecenia i łatwa pielęgnacja. W codziennej garderobie dobrym rozwiązaniem bywa mieszanka obu włókien, na przykład bawełny z tym materiałem, wiskozy z tym materiałem lub z dodatkiem elastanu.

Poliamid to osobne włókno syntetyczne. Powstaje z karpolaktamu i jest bardziej rozciągliwy niż omawiane tworzywo, a do tego ma nieco lepsze właściwości higroskopijne. Dlatego czasem wystarczy dodać go mniej, aby uzyskać pożądane parametry materiału. Inne materiały – takie jak flanela, bambus czy tencel – różnią się od tego tworzywa przede wszystkim chłonnością wilgoci i przewiewnością.

Jak prać i pielęgnować poliester?

Pielęgnacja tego tworzywa jest prosta. Tkaninę można prać w pralce w temperaturze 30–40°C, a nawet mocne wirowanie nie zaszkodzi włóknom. Plamy z soku, wina czy błota zwykle łatwo schodzą, ponieważ materiał nie wchłania cieczy. Po praniu tkanina szybko schnie i nie wymaga prasowania. Jeśli już trzeba użyć żelazka, temperatura powinna być niska, bo tworzywo jest łatwopalne.

Materiał ten wykazuje też odporność na pleśnie, grzyby i mole, co ułatwia przechowywanie ubrań i tekstyliów domowych. Mimo to klasyczne tkaniny z niego wykonane bywają mniej przyjemne w dotyku niż bawełna, wiskoza czy mikromodal. Osoby z wrażliwą skórą powinny zwracać uwagę na skład i wybierać mieszanki z naturalnymi włóknami.

Produkcja z ropy naftowej wiąże się z emisją dwutlenku węgla i obciążeniem środowiska. Dlatego warto szukać poliesteru z recyklingu, który powstaje między innymi z przetworzonych butelek PET. Taki surowiec zmniejsza zużycie ropy i pomaga ograniczyć ilość odpadów z tworzyw sztucznych.