Wiskoza – co to za materiał i jakie ma właściwości?

Wiskoza to materiał sztuczny uzyskiwany z naturalnej celulozy drzewnej, ceniony za miękkość, przewiewność i zdolność pochłaniania wilgoci. Choć w czystej postaci nie jest elastyczna, doskonale sprawdza się w odzieży, zwłaszcza jako dodatek do innych włókien. Więcej o jej produkcji, właściwościach i pielęgnacji dowiesz się z naszego artykułu.

Czym jest wiskoza i jak powstaje?

Wiskoza należy do grupy materiałów sztucznych, choć wiele osób myli ją z tkaninami syntetycznymi. Główna różnica polega na pochodzeniu surowca – do jej wytworzenia używa się naturalnej celulozy drzewnej, a nie polimerów tworzonych w laboratorium. W praktyce oznacza to, że pod względem zachowania bliżej jej do lnu czy bawełny niż do poliestru. Niektórzy określają ją mianem sztucznego jedwabiu, a w krajach anglojęzycznych funkcjonuje także nazwa rayon.

Produkcja wiskozy zaczyna się od zmielenia drewna, najczęściej pochodzącego z drzew iglastych, takich jak sosna czy świerk. Powstałą masę drzewną poddaje się działaniu ługu sodowego i dwusiarczanu węgla. W efekcie tworzy się sól sodowa ksantogenianu celulozy, którą następnie rozpuszcza się w roztworze zasady sodowej. Tak przygotowana ciecz przędzalnicza przepływa przez dysze, a uformowane włókna trafiają do kąpieli chemicznej z kwasem siarkowym. Po wypłukaniu, wysuszeniu i ewentualnym barwieniu powstaje gotowy materiał.

Celuloza do produkcji wiskozy pochodzi nie tylko z sosny, świerka czy buka. Coraz częściej wykorzystuje się także bambus lub eukaliptus. Włókno bambusowe ma przy tym dodatkowe właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybiczne, co sprawdza się w pościeli czy ręcznikach. Wiskoza bambusowa bywa uznawana za odmianę o podwyższonym komforcie użytkowym.

Wiskoza to włókno sztuczne, ale nie syntetyczne – powstaje z naturalnej celulozy drzewnej poddanej obróbce chemicznej.

Jakie właściwości ma wiskoza?

Wiskoza wyróżnia się przede wszystkim wysoką przewiewnością. Podobnie jak len czy bawełna pozwala skórze oddychać, dlatego ubrania z niej uszyte sprawdzają się w ciepłe dni. Jest też wyjątkowo higroskopijna – pochłania wilgoć szybciej niż bawełna i równie szybko ją oddaje. Dzięki temu nie przykleja się do spoconego ciała i zapewnia uczucie suchości.

Kolejne atuty to miękkość i hipoalergiczność. Włókno wiskozowe jest delikatne w dotyku, a jego gładka powierzchnia nie podrażnia nawet wrażliwej skóry. To istotne dla osób z cerą atopową lub alergiami. Materiał dobrze przyjmuje barwniki, więc kolory pozostają nasycone. Ma także subtelny połysk i pięknie się układa, tworząc efekt lejącej tkaniny. W dotyku bywa chłodny, co latem daje przyjemne orzeźwienie.

Wiskoza jest też materiałem w pełni wegańskim, ponieważ nie powstaje z surowców zwierzęcych. Wytwarza się ją z odnawialnej celulozy, co sprawia, że bywa postrzegana jako przyjazna środowisku. Dodatkowo suche włókna cechują się bardzo dobrą wytrzymałością, a tkanina nie niszczy się pod wpływem promieniowania słonecznego.

Czy wiskoza się rozciąga?

Czysta wiskoza nie jest elastyczna. W przeciwieństwie do dzianin z dodatkiem elastanu, tkanina wiskozowa zachowuje swój kształt i nie dopasowuje się do ciała. Rozciągliwość pojawia się dopiero wtedy, gdy w składzie znajduje się elastan lub inne włókno syntetyczne. Dlatego przy wyborze ubrań z wiskozy warto zwrócić uwagę na metkę i ewentualną domieszkę.

Dlaczego wiskoza się gniecie?

Podobnie jak wiele tkanin naturalnych, wiskoza ma tendencję do zagnieceń. Dotyczy to zwłaszcza tkanin o gładkim splocie, które łatwiej ulegają pognieceniu podczas siedzenia czy transportu. Mniej problematyczne są dzianina wiskozowa oraz dżersej wiskozowy, które są bardziej miękkie i elastyczne. Dodatek poliestru również ogranicza powstawanie zagnieceń.

Jak wypada wiskoza na tle bawełny, lnu i poliestru?

W porównaniu z bawełną wiskoza jest lżejsza i szybciej oddaje wilgoć, choć obie tkaniny są przewiewne. Len bywa sztywniejszy i bardziej podatny na uszkodzenia pod wpływem słońca, natomiast poliester, jako materiał syntetyczny, nie oddycha tak dobrze. Poniższa tabela podsumowuje najważniejsze różnice:

Mieszanki, takie jak len z wiskozą, łączą zalety obu surowców – naturalną fakturę lnu z miękkością i lejącym charakterem wiskozy. Tego typu tkaniny są przyjemniejsze w dotyku i mniej sztywne niż czysty len.

Gdzie stosuje się wiskozę?

Wiskoza znajduje zastosowanie w wielu elementach garderoby. Szyje się z niej koszule, podkoszulki, spodnie, a także bieliznę i odzież sportową. W eleganckiej modzie bywa wykorzystywana jako podszewki w marynarkach i garniturach, ponieważ jej gładka powierzchnia jest przyjemna dla skóry. Często pojawia się też w sukienkach, spódnicach, bluzkach i kombinezonach.

Poza odzieżą wiskoza sprawdza się w tekstyliach domowych. Z wiskozy bambusowej produkuje się pościel, poszewki, ręczniki, a nawet narzuty i dywaniki. Tkanina ta dobrze absorbuje wilgoć, co pomaga utrzymać zdrowe warunki snu. Używa się jej również do szycia zasłon i obrusów, które nie ograniczają przepływu powietrza.

Jak dbać o ubrania z wiskozy?

Pielęgnacja ubrań z wiskozy nie jest skomplikowana, ale wymaga przestrzegania kilku reguł. Mokre włókna stają się delikatniejsze i bardziej podatne na odkształcenia, dlatego należy unikać agresywnego prania i wykręcania. Oto najważniejsze zasady:

• Pierwszeństwo prania ręcznego lub programu do tkanin delikatnych w temperaturze 30–40°C.
• Unikanie długiego namaczania i mocnego wirowania.
• Suszenie na płasko, z dala od kaloryfera i pełnego słońca.
• Prasowanie na lewej stronie przez bawełnianą ściereczkę w temperaturze 90–100°C.
• Przechowywanie na wieszakach lub luźno złożone, bez ciasnego upychania.